Actualités|

Dibikila dia mikanda yenu ya kutumina Tshisumbu tshidikadile tshia mbulamatadi tshiomekela mianda ya maneme à bantu (CNDH), nomba CNDH/004/PRES/PNM/STAA/01/2026. Mudimu wa difila dia butoka bua bualu bua kuandamune ku dinyangakaja dia manême a bantu bilondeshile ku dishipa dia bantu mu Kasai-Central ne dishipa dia bamanyi bapiluke l babidi ba ONU Zaida Catalán ne Michael Sharp mu tshikondo tshia tshilumbu tshia Kamwena Nsapu (MEFKC-CNDH)

Bilondeshila ku dimanyisha dienda nomba : CNDH/001/PNM/STAA/01/2026 mupatule mu dia matuku 6/01/2026 bitangilangane ne tshilumbu tshia dishipa dia bamanyi babidi ba ONU Zaida Catalán ne Michael Sharp,Tshisumbu tshidikadile tshia mbulamatadi tshiomekela mianda ya maneme à bantu mu ditunga dia kongo wa mungalata (CNDH-RDC),  Tshidi tshimanyisha bena kongo wa mungalata ne bena matunga a kubabende, ne tshidi tshituadije mudimu wa dikeba dia butoka bua bualu bua kutuala diandamuna ku dinyangakaja dia manême a bantu bilondeshile ku dishipa dia bantu mu Kasai-Central ne dishipa dia bamanyi bapiluke babidi  ba ONU Zaida Catalán ne Michael Sharp mu tshikondo tshia tshilumbu tshia Kamwena Nsapu (MEFKC-CNDH), ne dituadija dia midimu yidi itangila bualu ebu.

Mudimu ewu wa difila dia butoka bua bualu kudi Tshisumbu tshidikadile tshia mbulamatadi tshiomekela mianda ya maneme à bantu (CNDH) udi ne bukokeshi bua :

  • Kukontonona didiatakaja dia manême a bantu ne malu mabi menza bilondeshile ne dishipa dia bantu ba tshianana mu Kasai wa pankatshi mu ntanta wa tshidimu tshia 2016 ne tshia 2017 mu tshikondo tshia tshilumbu tshia Kamwena Nsapu, ne kabidi dishipa dia bamanyi bapiluke babidi ba ONU Zaida Catalán ne Michael Sharp.
  • Kumanya bantu bavua benze malu mabi bilondeshile ne dishipa dia bantu ba tshianana mu Kasai wa pankatshi mu ntanta wa tshidimu tshia 2016 ne 2017 mu tshikondo tshia tshilumbu tshia Kamwena Nsapu, ne kutamba kukeba bantu bavua batuma dîyi bua kuenza malu mabi ne dishipa dia bamanyi bapiluke babidi  ba ONU Zaida Catalán ne Michael Sharp.
  • Kufila ngenyi, nangananga pa malu adibu mua kuenza bua kufila mandamuna bua kupangisha dishipa dia mikenji dia muomumue bua kuenzeka mu matuku atshilualua.
  • Kusangisha ne kujadika malu ne majadiki adi atangila bualu ebu, nansha ku diambuluisha dia mudimu wa mu budimi, ne kuenza mudimu pamue ne bibambalu bia mbulamatadi, Nations Unies, mbulamatadi wa États-Unis ne wa Suède, mushindu wa dilonda udi ONU mulomba bua RDC ne bisumbu bikuabu, bilondeshile mudibi bikengela.

Mudimu wa difila dia butoka bua bualu kudi CNDH (Tshisumbu tshidikadile tshia mbulamatadi tshiomekela mianda ya maneme à bantu) mu tshikoso (MEFKC-CNDH), udi ubikila bantu, bisumbu ne malongolodi bua balua kufila ngumu milelela ne mikanda idi itangila mudimu ewu.

MEFKC-CNDH udi ne dijinga dia kupeta ngumu yonsu idi itangila didiatakaja dia manême a bantu ne dishipa dia mikenji yidi itangila dikuba dia bantu, didi dienza mu tshilumbu tshia Kamwena Nsapu mu Kasai-Central pankatshi pa 2016 ne 2017.

Ngumu yonso misanga, ne yambuluisha bua kulongolola luapolo lua mbulamatadi lua MEFKC-CNDH.  Paudi witaba, Ngumu yeba mifila idi mua kuabanyibua kudi bikuabu bisumbu bia dikontonona ne ku tubadi.

MEFKC-CNDH udi ujinga kupeta ngumu  mitangila bantu badi ne bujitu bua bungi bua malu adibu bashipa, kusangisha ne bumuntu bua muntu pa nkayende, malongolodi anyi bisumbu. Komite wa manême a bantu wa mu ditunga udi kabidi ukeba malu adi atangila bumuntu bua bantu badibu bashipe ne bantemu badi MEFKC-CNDH mua kuakula na.

MEFKC-CNDH udi ufila mushinga wa bungi ku ditabalela ne ku bukubi bua bantu ne bukubi bua miaba idibu bapeta ngumu, nangananga idi itangila kanemu bua malu masokoka ne dîyi dia ‘kubenga kuenza bibi’ (kubenga kuenzela bantu bibi, bukubi, budikadidi ne nsombelu muimpe wa bantu badibu bakengesha, bantemu ne bantu bakuabu badi benza mudimu pamue). Kumanyisha bumuntu bwa bantu badi bafila ngumu, ne dienza anyi diabanya dia ngumu idibu bafila, nebikale bilondeshile dianyisha dia muntu anyi tshisumbu tshidi tshifila ngumu idi mimanyine pa mukenji wa nomba 13/011 bapatula mu dia matuku 21 ngondo muisatu  tshidimu tshia 2013.

Mishindu ya kutuma malu

Bantu ne malongolodi adi asua kufila malu adi atangila bukokeshi bua MEFKC-CNDH badi babikidibua bua kuwuja tulongu etu (formilere) https://cndh.cd/dibikila-dia-mikanda-ya-dituma-cndh/ ne udi utuma ku diambuluisha dia e-mail udibu bafunde mu tshikoso, ku adrese musunguluke udibu bafuke kudi MEFKC-CNDH bua tshipatshila etshi: contact@cndh.cd. Information udi mua kufila mu Mfualansa, mu Anglais, mu Lingala, Tshiluba.

Kabiena bikengela kufila malu onso adibu balombe mu formilere to, padiwu kaayiku.  Kadi badi ne bua kuteka ntema ya bungi ku tshitupa tshidi tshitangila dianyisha dia malu adibu bamanye.

Biwikala ne lukonko, nansha lua mushindu wa kutuma malu mu mushindu mukuabu, udi mua kubikila MEFKC-CNDH ku: cndhrdc2023@gmail.com. Wewe musue kutuma filme minene, bintu bia ku internet anyi mikanda mikuabu, udi mua kumanyisha MEFKC-CNDH kumpala kua dîba ku diambuluisha dia e-mail wa tshibungi. MEFKC-CNDH neakubikile mu tshikondo tshiakanyine bua kuenza bua dituma dia mukanda/s mu mushindu udi kauyi ne njiwu.

Pa kumbusha mushindu udi kawuyi muleja to, MEFKC-CNDH ne amone ne: bintu bionso bidibu bapete bidi mua kuenza mudimu mu luapolo luende, kadi kakuyi dileja kudi tshintu tshimbukila to.

Tudi tunumanyisa ne bonso badi bafila ngumu kabakutandudibua to ne ngumu yonso idibu bafile kaya kulejibwa patoka mu luapolo lua bantu to. Malu adi amba ne: dishipa dia mikenji didi dikuluka pambelu pa mukenji kadiena mua kukonkononyibua to.

Ngenyi mikuabu ya bukubi:

  • Tudi tukulomba bua kuenza mudimu ne e-mail udibu bafunde ku ndekelu too ne ku ndekelu bua kumanyisha malu a mushinga (tshilejilu, TutaNota, Protonmail). KUENA ne malu a mushinga mu tshiena-bualu tshia e-mail to.
  • Paudi utuma mukenji ku MEFKC-CNDH, udi umukupula bimpe mu tshiamu tshiebe (kusangisha ne mu dossier wa Trash), ne kulame adrese wa e-mail wa dituma dia MEFKC-CNDH mu bantu baudi uyukila nabu to.

Kinshasa, Dituku dia 10 dia Lwishi 2026

Paul NSAPU MUKULU,

Mfumu wa tshisumbu

Comments are closed.

Close Search Window